Những quan tài hình người 600 năm tuổi trên vách đá

Năm 1928, trận động đất đã làm phát lộ các quan tài như những bức tượng hình người kỳ lạ bằng đất sét của bộ tộc người Inca ở Tây Ban Nha.

Bạn đang xem bài phóng sự ảnh. Nhấn vào đây để xem dưới dạng trình chiếu ("slideshow")

Thời điểm người Tây Ban Nha đặt chân đến Peru vào khoảng đầu thế kỷ 16, khi đó, bộ tộc Chachapoya hầu như đã bị Đế chế Inca hùng mạnh chinh phục hoàn toàn. Họ bị sáp nhập và buộc phải tuân theo những truyền thống văn hóa của người Inca.

‘Những chiến binh của mây", như cách mà người Chachapoya tự gọi bản thân mình, đã chiến đấu quyết liệt nhưng không thể chống lại được cuộc xâm lăng của những người láng giềng đang ở thời kỳ đỉnh cao của sức mạnh và tham vọng.

Kể từ đó, những nét văn hóa truyền thống rất riêng biệt của bộ tộc Chachapoya cũng dần mai một và lãng quên.

Tuy nhiên, mặc dù bị đàn áp và khống chế hầu như về mọi mặt, người Chachapoya vẫn giữ lại được truyền thống thiêng liêng nhất của mình, đó chính là những chiếc quách bằng đất sét họ dùng chôn cất tổ tiên và người thân qua nhiều thế hệ.

Cách thành phố Chachapoyas, được gọi theo tên cổ từ thời đại của đế chế Inca 30 dặm, là khu vực thung lũng Utcubamba hoang vu và hiểm trở. Năm 1928, một trận động đất tương đối lớn đã vô tình làm phát lộ những bí mật ẩn chứa nơi đây trong suốt 600 năm.

Sau cơn động đất, người dân địa phương phát hiện một hiện vật kỳ lạ rơi xuống từ lưng chừng vách núi. Đó dường như là một bức tượng đàn ông cao hơn 2 m được làm từ đất sét. Bức tượng có gương mặt hiền lành với chiếc cằm nhô.

Các nhà khảo cổ đã rất vui mừng khi nhìn thấy hiện vật kỳ lạ vừa được phát hiện. Họ cho rằng đây chính là một purunmachu, tên gọi những chiếc quách mai táng người chết của bộ tộc Chachapoya. Chúng hiếm vì hầu hết đã bị người Inca hủy hoại.

Một thời gian ngắn sau cơn động đất, các nhà khoa học đã tiến hành một cuộc tìm kiếm quy mô tại khe núi nơi chiếc quách purunmachu phát lộ, và họ đã tìm ra thêm 7 chiếc quách khác đã "ngủ quên" nhiều thế kỷ nơi đây.

Những chiếc quách purunmachu hiếm hoi còn sót lại này đã được người Chachapoya đặt cẩn thận tại một vị trí gần như không thể tiếp cận được giữa lưng chừng vách núi. Đó có khả năng từng là một hang động kín đáo trước khi bị phát lộ do sạt lở.

Có lẽ chính nhờ được mai táng tại một địa điểm kín đáo và hiểm trở như vậy mà những chiếc quách này không phải chung số phận bị người Inca phá hủy như nơi khác.

Như vậy, những tác phẩm bằng đất sét này đã tồn tại trên 600 năm. Điều đáng ngạc nhiên là chúng vẫn còn giữ lại được khá nhiều chi tiết tạo hình có giá trị. Người ta vẫn có thể nhận ra lớp sơn nền màu trắng, các họa tiết màu đỏ và vàng.

Một số bức tượng còn được trang trí với các họa tiết miêu tả chiếc áo dài có gắn lông chim. Điều đó cho thấy người được táng bên trong là nam giới và rất có thể là người có địa vị quan trọng trong bộ lạc.

Vài chiếc quách thậm chí còn được "trang trí" bằng một chiếc sọ người được đặt trên đỉnh đầu. Nguyên nhân hay mục đích của vật trang trí rùng rợn này vẫn còn là điều bí ẩn.

Những chiếc quách purunmachus khác cũng đã được tìm thấy trên một vách đá khác tại khu vực Aya-chaqui gần đó. Chúng mang khá nhiều đặc điểm khác biệt so với nhóm được tìm thấy tại thung lũng Utcubamba, mặc dù đều là sản phẩm của nền văn hóa Chachapoy.

Điều này có thể cho thấy rằng việc mai táng người chết trong những chiếc quách hình người purunmachus đã được người Chachapoya tiến hành phổ biến trong hàng nhiều thế kỷ, xuyên suốt lịch sử tồn tại của họ.

Sau đó, người ta dùng một lớp đất sét bao bọc lấy toàn bộ thi thể, như là một lớp "vải liệm" tự nhiên. Tiếp theo là việc tạo hình cho chiếc quách bằng cách đắp những lớp hỗn hợp bùn và rơm trộn nhuyễn.

Cuối cùng, sau khi tất cả đã khô người ta mới bắt đầu tiến hành trang trí cho chiếc quách bằng lớp sơn màu trắng cùng với những họa tiết màu đỏ hoặc vàng, bao gồm cả những chi tiết trên khuôn mặt, quần áo và thậm chí là cả những đồ trang sức như vòng.

Sự tồn tại của bộ tộc Chachapoya đã bị xóa sổ hoàn toàn chỉ trong vòng một thế kỷ sau khi người Tây Ban Nha xuất hiện.

Rất có thể dòng máu của người Chachapoya hiện vẫn còn trong di truyền của người dân Peru bản địa, tuy nhiên nền văn hóa từng phát triển trong nhiều thế kỷ của họ thì chắc chắn đã vĩnh viễn mất đi.

Theo VTC News

Ngắm hoa nở trên vỏ lựu đạn

Người dân Palestine ươm hạt giống hoa trên hàng trăm vỏ lựu đạn để tưởng nhớ những người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình của người Palestine chống lại các chính sách của Israel ở Bờ Tây.

Bạn đang xem bài phóng sự ảnh. Nhấn vào đây để xem dưới dạng trình chiếu ("slideshow")

Hoa đã nở trên những vỏ lựu đạn vương vãi ở bờ Tây.

Ông Mohammed Khatib, một dân làng cho biết hôm 2/10 rằng, khu vườn Bilin là hình ảnh sống động cho thấy cuộc sống có thể bắt nguồn từ cái chết. Bilin đã trở thành biểu tượng cuộc biểu tình của người Palestine chống lại các chính sách của Israel ở Bờ Tây.

Vỏ lựu đạn hơi cay được người Palestine thu thập lại trong suốt những năm đụng độ với quân đội Israel.

Vườn Bilin là khu vườn tưởng niệm ông Bassem Abu Rahmeh, một lãnh đạo biểu tình thiệt mạng vào năm 2009 vì lựu đạn hơi cay trong một cuộc biểu tình. Chị của ông Bassem là Jawaher cũng thiệt mạng hai năm sau đó cũng bởi lựu đạn hơi cay.

Theo Tiền Phong

Lò phản ứng hạt nhân hàng đầu thế giới phải đóng cửa vì sứa

Lò phản ứng số 3 của nhà máy điện hạt nhân Oskarshamn ở Thụy Điển phải ngừng hoạt động từ hôm 29/9 để khắc phục sự cố khi hàng tấn sứa tràn vào đường ống dẫn nước mát tới tuốc-bin.

Lò phản ứng số 3 của nhà máy điện hạt nhân Oskarshamn ở phía đông nam Thụy Điển ngừng hoạt động để sửa chữa. Ảnh stamfordadvocate.com

Đây là một trong những lò phản ứng hạt nhân nước sôi (boiling-water reactor) lớn nhất thế giới, có công suất 1.400 megawatt, Anders Osterberg, người phát ngôn của nhà máy cho biết.

Loại lò phản ứng này giống với các lò nhà máy Fukushima Daiichi của Nhật Bản, vốn bị ảnh hưởng nặng nề bởi trận động đất sóng thần hồi năm 2011.

Trong khi đó, theo giới chuyên gia, hệ lụy mà đàn sứa gây ra tương tự một trận sóng thần.  

Nạn sứa tràn vào các hệ thống đường ống dẫn nước mát ở các lò phản ứng hạt nhân không phải là hiện tượng mới trên thế giới. Năm ngoái, lò phản ứng hạt nhân Diablo Canyon, ở California cũng phải đóng cửa để sửa chữa bởi hiện tượng này. Trước đó, hồi năm 2005, lò phản ứng hạt nhân thứ nhất ở nhà mày Oskarshamn phải tạm dừng hoạt động vì sứa tấn công hệ thống đường ống dẫn nước mát.

Thanh Hương

Theo Tri Thức

7 nhà thám hiểm tài ba trên thế giới

Vận động viên khuyết tật Richard Hansen chu du vòng quanh thế giới bằng xe lăn, còn thủy thủ Jesse Martin chèo thuyền trọn một vòng địa cầu khi mới 17 tuổi.

Steve Fossett

James Stephen Fossett (sinh ngày 22/4/1944) ở Tennessee, Mỹ, là một triệu phú người Mỹ. Ông đã lập nhiều kỷ lục thế giới với các phương tiện như khinh khí cầu, máy bay, tàu lượn. Liên đoàn Hàng không quốc tế (FAI) từng chứng nhận Steve Fossett lập 93 kỷ lục, trong khi Hội đồng thuyền buồm thế giới công nhận ông 23 phá kỷ lục. Ông từng bơi qua eo biển Manche giữa Pháp và Anh, leo hơn 400 ngọn núi - bao gồm đỉnh Matterhorn ở Thụy Sĩ và ngọn Kilimanjaro ở Tanzania. 

Năm 2005, Fossett trở thành người đầu tiên trên thế giới một mình lái máy bay không nghỉ vòng quanh thế giới mà không cần tiếp nhiên liệu. Ngày 3/9/2007, ông mất tích khi lái chiếc máy bay một động cơ bay vào sa mạc Nevada để tìm địa điểm cho việc thực hiện một kỷ lục mới. Tháng 9/2008, các điều tra viên tìm ra thi thể được cho là của Fossett bên chiếc máy bay đổ nát gần Mammoth Lakes, California.

Nhà thám hiểm James Stephen Fossett.

Amyr Klink 

Amyr Klink, sinh ngày 25/9/1955 ở Sao Paulo, là một nhà thám hiểm người Brazil.  Ông là người đầu tiên chèo thuyền qua khu vực phía nam Đại Tây Dương bằng một con thuyền nhỏ. Hành trình của ông bắt đầu từ Lüderitz, Namibia vào ngày 10/6/1984. Klink dùng hoàn toàn bằng sức tay để chèo thuyền. Thức ăn trong chuyến đi là các loại thực phẩm dạng khô, do một công ty thực phẩm ở Brazil sản xuất riêng cho ông. Sau 100 ngày, Klink trở về Salvador, Brazil ngày 18/9/1984. Năm 1998, ông tiếp tục thực hiện chuyến đi một mình vòng quanh lục địa Nam Cực trong vòng 79 ngày. Năm 2002, Klink hoàn thành một chuyến đi thực nghiệm (từ 30/1 đến 6/4/2002) trong hành trình có tên: “Một chuyến đi đến Trung Quốc”. Đây là một hành trình vòng quanh thế giới bằng đường biển theo Vòng Bắc Cực và chưa bao giờ được khám phá trước đây.

Nhà thám hiểm Amyr Klink.

 Thor Heyerdahl

Thor Heyerdahl (sinh ngày 6/10/1914) là một nhà nhân chủng học và thám hiểm người Na Uy. Ông trở nên nổi tiếng bởi những cuộc thám hiểm nhằm mục đích kiểm nghiệm các giả thiết về nhân chủng học. Năm 1947, Thor Heyerdahl thực hiện chuyến du hành nổi tiếng nhất của ông trên chiếc bè Kon-Tiki. Với mục đích chứng minh mối liên hệ giữa thổ dân Polynésie với người da đỏ Nam Mỹ, Thor Heyerdahl cùng một số người bạn sử dụng một chiếc bè được chế tạo hoàn toàn bằng vật liệu tự nhiên để vượt Thái Bình Dương mà không nhờ tới sự trợ giúp của bất cứ phương tiện khoa học kỹ thuật hiện đại nào. 

Sau 101 ngày lênh đênh trên biển xuất phát từ Nam Mỹ, nhóm du hành của Heyerdahl đã tới quần đảo Tuamotu ở Thái Bình Dương ngày 7/8/1947. Tổng cộng chiếc bè vượt qua quãng đường hơn 8.000 km. Hành trình này chứng tỏ rằng thổ dân Nam Mỹ hoàn toàn có khả năng thực hiện những chuyến đi tương tự trong quá khứ.  

Thor Heyerdahl.

Jesse Martin

Năm 1999, Jesse Martin (sinh năm 1981 ở Australia), trở thành người trẻ nhất một mình đi vòng quanh thế giới bằng đường biển không nghỉ và không có sự hỗ trợ của người khác. Martin, khi ấy 17 tuổi, thực hiện chuyến đi trên con tàu dài 10m Lionheart và hành trình của anh kéo dài xấp xỉ 11 tháng. Thời điểm Martin được công nhận kỷ lục là lúc anh bước sang tuổi 18. Toàn bộ hành trình kéo dài 328 ngày với quãng đường 50.000 km. Kể từ sau hành trình của Martin, Hội đồng Kỷ lục Tốc độ Chèo thuyền Thế giới (WSSRC) không còn ghi nhận thành tích người trẻ nhất một mình đi vòng quanh thế giới. Tuy nhiên, kỷ lục của chàng trai Australia vẫn truyền cảm hứng cho nhiều thủy thủ trẻ khác thực hiện nỗ lực đi bằng thuyền vòng quanh trái đất.

Jesse Martin.

Richard Hansen

Richard Hansen là vận động viên khuyết tật người Canada và nhà hoạt động cho hội những người bị chấn thương cột sống. Năm 1980, người bạn và vận động viên Terry Fox, người mất một chân vì ung thư xương, có ý định đi bằng xe lăn xuyên Canada để nâng cao nhận thức với việc nghiên cứu ung thư. Lấy cảm hứng từ sự dũng cảm của Terry, Hansen quyết định thực hiện một hành trình tương tự để nâng cao nhận thức về căn bệnh chấn thương cột sống. Tuy nhiên, tham vọng của Terry còn lớn hơn khi anh quyết định đi vòng quanh thế giới trên xe lăn. Hansen bắt đầu hành trình từ ngày 21/3/1985 tại Oakridge Mall ở Vancouver. Sau 26 tháng và vượt quãng đường 40.000 km qua 34 quốc gia ở 4 châu lục, Hansen trở về Canada ngày 22/5/1987. Vận động viên người Canada cũng quyên số tiền 26 triệu USD cho việc nghiên cứu căn bệnh tổn thương cột sống. Sau đó anh được tuyên dương là anh hùng quốc tế.

Richard Hansen.

Jason Lewis 

Nhà thám hiểm người Anh Jason Lewis là người đi vòng quanh thế giới bằng sức người (chèo thuyền, đi bộ, giày trượt...). Anh xuất phát trên một chiếc thuyền 8 m tại sông Thames hồi tháng 7/1994. Ngày 6/10/2007 Lewis về đến Greenwich, phía đông London và kết thúc chuyến vòng quanh thế giới suốt 13 năm. Trong quãng đường dài hơn 74.000 km, Lewis gặp vô vàn khó khăn. Anh từng gặp tai nạn đắm tàu ở Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và một phần Ấn Độ Dương. Trong khi băng qua nước Mỹ trên đôi giày trượt, hai chân của Lewis đều gãy do tai nạn ô tô. Lewis cũng từng bị cá sấu ở Australia săn đuổi, bị cảnh sát Ai Cập thẩm vấn do nghi ngờ anh là gián điệp.

Jason Lewis và hành trình vòng quanh thế giới.

Alastair Humphreys
Alastair Humphreys là vận động viên xe đạp, nhà thám hiểm, nhà văn người Anh. Anh là người thực hiện chuyến đi vòng quanh thế giới bằng xe đạp kéo dài 4 năm. Humphreys từng được tạp chí National Geographic vinh danh là nhà thám hiểm của năm. 

Phóng to

Alastair Humphreys và tuyến đường vòng quanh thế gới của anh.

Chàng trai bắt đầu hành trình hồi tháng 8/2001 từ Yorkshire, Anh. Anh đã đạp xe qua châu Âu và châu Phi. Từ Cape Town, Nam Phi. Sau đó anh chèo thuyền đến Nam Mỹ và tiếp tục đi về bờ biển phía tây châu Mỹ. Mục đích của anh là quyên tiền cho tổ chức từ thiện có tên “Hy vọng và nhà cho trẻ em”. Humphreys trở về nhà vào tháng 11/2005. Tổng cộng anh đã vượt quãng đường dài 74.000 km trong khoảng thời gian 4 năm 3 tháng. Humphreys cũng viết 4 cuốn sách về chuyến đi này.

Bình An

Theo Tri Thức

Nhà tù toàn các tù nhân mặc quần soóc hồng

Các phạm nhân trong nhà tù hạt Maricopa (Mỹ) đều phải mặc quần lót và quần đùi màu hồng.

Bạn đang xem bài phóng sự ảnh. Nhấn vào đây để xem dưới dạng trình chiếu ("slideshow")

Các phạm nhân tại nhà tù hạt Maricopa, bang Azirona (Mỹ) diện quần hồng. Ảnh: Mirror.co.uk.

Người khởi xướng ý tưởng tù nhân mặc quần chíp hồng là cảnh sát trưởng hạt Maricopa, bang Arizona (Mỹ) Joe Arpaio (trên ảnh). Nhiều năm trước, nhà tù Maricopa xảy ra chuyện phạm nhân ăn trộm quần lót trắng của ban quản lý. Vì thế, ông Arpaio yêu cầu phát cho tất cả tù nhân quần hồng để dễ kiểm soát số lượng. Ảnh: Grumpyelder.

Tù nhân tại nhà tù Maricopa cũng đeo tất hồng, mặc áo hồng bên trong áo kẻ sọc. Ông Arpaio (80 tuổi) nổi tiếng là một người có lập trường cứng rắn về vấn đề di dân. Ông từng nghi ngờ tính xác thực về tờ giấy khai sinh của Tổng thống Obama. Ảnh: Getty Images.

Các tù nhân đang nghỉ giải lao tại Tent city, khu vực mở rộng của nhà tù Maricopa. Ông Arpaio từng mô tả Tent city giống như trại tập trung. Chính vì việc thành lập Tent city mà ông Arpaio từng vấp phải nhiều lời chỉ trích. Phạm nhân tại Tent city phải ở trong những lều tạm trong thời tiết nắng nóng như thiêu đốt ở Azirona. Ảnh: Getty Images.

Lực lượng an ninh "tháp tùng" phạm nhân tại nhà tù Maricopa. Ông Arpaio là nhân vật gây nhiều tranh cãi. Hồi tháng 8/2012, ông Arpaio phải hầu tòa vì tội danh phân biệt đối xử, vi phạm Đạo luật Quyền dân sự liên bang cũng như Hiến pháp Mỹ. Ảnh: Flickr.

Theo lệnh của cảnh sát trưởng Arpaio, phạm nhân tại Maricopa đều mặc quần chíp hồng, đeo tất hồng để quan quản lý nhà tù dễ kiểm kê quần áo trong trại. Ảnh: Getty Images.

Hai phạm nhân tại lán trại. Ảnh: Reuters.

Vận động viên quyền anh nổi tiếng người Mỹ Mike Tyson cũng từng thụ án tại Maricopa. Ảnh: Reuters.

Giờ ăn của các phạm nhân. Ảnh: Getty Images.

Đỗ Quyên

Theo Tri Thức